تصویری از یک باغ با بوته های در هم تنیده، گیاهان پر گل و رنگارنگ با حصار چوبی قدیمی و انبوهی از گلهای بالا رفته از آنها در کنار یک خانه کوچک، میتواند بسیار جذاب باشد. باغهای کلبه ای با باغچههای خانگی غیر رسمی، اولین بار توسط کارگران بریتانیایی ایجاد شدند که زمین کوچکی داشته و وقت کمی برای رسیدگی به گیاهان باغچه خود داشتند. آنها به گیاهانی که در دسترس باشد، برای استفاده در غذای خانواده و یا درمان بیماریها نیاز داشتند. برای زیبایی بیشتر این گیاهان را با ترکیبی از گلهای زیبا می کاشتند. به این منظور سبزیجات، گیاهان و بعضی میوهها را که کنار چندین گیاه گلدار رنگانگ در هم آمیخته بود، کاشتند. حدود اواخر قرن هجدهم، اعضای اعیان و اشراف زادگان، این باغ های کلبه ای را به شکل یک سبک کاشت، اجرا و نسخه اختصاصی خود از این باغ ها را ایجاد کردند. پس از آن بود که باغ کلبه انگلیسی به محیطی پر از گل تبدیل شد که امروزه خیلیها آرزوی آن را دارند. در کشور ما نیز این سبک کاشت باغچه به خوبی میتواند در باغچه های خانگی، مجتمعهای مسکونی، اقامتگاه های گردشگری و برخی باغچه های خانههای ویلایی کاربرد داشته باشد.
ویژگی های باغ کلبه ای Cottage Garden
در اینجا به چند ویژگی باغهای کلبه ای اشاره میشود.
این باغچهها معمولا محصور هستند. از آنجا که باغهای کلبه ای عموما کوچک هستند، نمای حصار اطراف این باغچه ها تاثیر زیادی بر زیبایی آن دارد. حصارهای چوبی که حالت قدیمی و سنتی به باغ بدهند، نرده های چوبی ساده و همچنین نرده های مشبک که میتوانند پایه های خوبی برای گیاهان بالارونده گلدار مانند کلماتیس، نیلوفر و انواع رزهای بالارونده باشند.
- در این باغچه ها تراکم نسبتا زیاد و قرارگیری تقریبا تصادفی گیاهان کنار هم، از ویژگی های مهم این سبک کاشت است. ترکیب گیاهان چند ساله و یکساله در کنار هم توجه ویژهای برای تغذیه خاک و کنترل آفات و بیماریها می طلبد. خاک ارگانیک خوب و غنی باعث می شود که از روز اول بسترهای گیاهان بسیار زیبا به نظر برسند و گیاهان سالم مانده و به خوبی رشد کنند. باید اطمینان حاصل کرد که مقدار زیادی کمپوست در خاک وارد شده و از ورمی کمپوست، کودهای طبیعی پوسیده و خاک برگ مناسب به اندازه کافی استفاده گردد. همچنین پوشاندن خاک با مالچ های طبیعی مانند چیپس چوب (خرده های چوب یا خاک اره رنگ نشده) و یا گونی هایی با الیاف نخی میتواند با حفظ رطوبت در خاک و همچنین باعث جلوگیری از تغییرات زیاد دمای محیط اطراف گیاهان شده و باعث سلامت بیشتر گیاهان شود.
- برای پیاده روها از مسیرهای منحنی استفاده می شود. مسیرهای پیاده روها در این سبک منحنی و با انحناهای نرم وجود دارد. این شکل مسیرهای پیاده رو، چشم نواز و از طرفی حس آرامش یک محیط خانوادگی را القا میکند. برای پوشش این مسیرها می توان از روکار سخت مانند سنگ، آجر یا ترکیبی از آجرهای قدیمی، کاشی و سنگ استفاده کرد. پوشش های نرم مانند تراشه های چوب و سنگریزه نیز تا زمانی که لبه پیاده روها لبه دار باشد تا بتواند این مواد را در محدوده مسیر نگه دارد، گزینه های خوبی هستند.
- ترکیب رنگ و مطابقت گیاهان یکی دیگر از ویژگی های این سبک باغچه است. در این سبک می توان رنگها را با هم ترکیب کرد. به طور مثال میتوان گل انگشتدانه را کنار انواع رز کاشت.
- برای تکمیل این باغ رویایی میتوان از افزودن عناصری غیرگیاهی استفاده کرد. اضافه کردن یک چرخ دستی قدیمی در گوشه ای از باغ یا مجسمه ای با پوشش خزه روی یک پایه سنگی و یا افزودن ابزارهایی مانند فانوس و ظروف سنگی، همگی بخشی از تابلوی باغ کلبه ای میشوند. افزودن این عناصر ضروری نیست ولی به زیبایی باغ میافزاید.
- در نهایت ویژگی آخر این باغها آزادی عمل در آنهاست. اینجا از کادربندی و مرزبندی بین گیاهان استفاده نمیشود. هر چیزی که نظر بیننده را جلب کند به همان توجه میشود. در کل به نظر میرسد که گیاهان به صورت تصادفی کنار هم کاشته شده اند.
معرفی برخی گیاهان مناسب کاشت در باغ کلبهای یا باغچههای غیر رسمی خانگی
تاج الملوکها Aquilegia sp.
این گیاهان چندساله که رنگهای متنوعی دارند در اواسط بهار به گل میروند. گل های زیبا با مهمیزهای رنگی و قد نسبتا بلند که در حدود نیم متر ارتفاع دارد و در بین بقیه گیاهان به خوبی خودنمایی میکند. گلهای آن زیبا، نامنظم، به رنگهای مختلف ارغوانی، قرمز و آبی و گاهی سفید است. دمگل آن ابتدا حالت خمیده دارد به نحوی که گل به صورت واژگون برروی آن قرار میگیرد ولی پس از تشکیل میوه، از این حالت خارج شده وضع قائم پیدا میکند.
میخکها .Dianthus sp
تقریبا از ضروریترین گیاهان برای این نوع باغچه ها هستند. گیاهانی چند ساله یا یک ساله با رنگ و اندازه گلهای متنوع و عطر دل انگیز یکی از بهترین انتخاب ها برای این نوع باغجه هاست که به آفتاب خیلی زیادی نیازی دارد.
زبان در قفا .Delphinium sp
این گیاهان زیبای یک ساله و گاها چند ساله با رنگ گلهای قرمز، صورتی، بنفش، آبی و سفید است. دارای رقمهای پاکوتاه و پابلند است. گلها به صورت سنبله یا خوشه بوده و هرگل دارای یک مهمیز طویل است و علت نامگذاری آن در فارسی به همین خاطر است. این گلهای زیبا در اواسط بهار گل داده و با رنگهای بنفش و آبی و صورتی و لطافت گلبرگها زیبایی حیرت انگیزی به باغچه ها میدهند. در کاشت آنها باید دقت شود که این گیاهان غذای خوبی برای حلزون هاست و باید مراقب این مزاحم های کوچک بود.
مینای اصفهان Callistephus chinensis
این گیاه یکساله زیبا از خانواده گل ستاره ای با رنگ گل قرمز، صورتی و آبی و ارتفاع نسبتا کوتاه در حدود ۲۰ سانتیمتر، یکی از مناسبترین انتخاب ها برای این نوع باغچه هاست. دوره گلدهی این گیاه از اواسط بهار تا پایان تابستان است و با ریزش بذرهای آن، سال بعد نیز این گیاه زیبا در باغچه حضور خواهد داشت.
گل استکانی Campanula
گل استکانی به دلیل گلهای زنگوله ای، به رنگ معمولاً آبی و فصل گلدهی طولانی انتخاب بسیار خوبی برای این نوع باغچه هاست. این گیاهان به طور سنتی در طرحهای باغ کلبه ای یا باغچه غیر رسمی خانگی استفاده میشود. بخصوص هنگامی که زیر بوته گل رز رشد کند بسیار زیباست. گلهای این گیاه برای زنبورهای عسل و سایر گرده افشان ها بسیار جذاب هستند.
ختمی Alcea rosea
این نوع ختمی یک گیاه کلاسیک باغ کلبه انگلیسی است، گلهای درشت گاهی پرپر که از تابستان تا اوایل پاییز گلدار هستند. این گیاه چند ساله است، اما اغلب به عنوان دوساله کاشته میشود. اگر در قسمتهای انتهایی باغچه، در محل آفتابی و به صورت گروهی کاشته شود جلوه خوبی خواهد داشت. برای القای رشد مجدد و گلدهی دوباره، اگر ساقه گلدهنده پس از اتمام گل مرحله اول قطع شود، دوباره شروع به گل دهی میکند.
پیازها Allium sp.
آلیوم ها به طور حیرت آوری عمر گل طولانی داشته و هفتهها گلهای شادابی دارند. فاصله بین بهار و تابستان این گلها از بین میروند و در فصل پاییز و زمستان مجددا برگ و گل میدهند. آنها با داشتن گلهای زیبای طیفهای مختلف رنگ بنفش، وقتی به صورت گروهی کاشته میشوند، منظره چشمگیر ایجاد میکنند. آلیومها حتی به عنوان گل شاخه بریده نیز کاربرد دارند و زنبورهای عسل آنها را دوست دارند.
نرگس ها Narcissus sp
یکی دیگر از گلهای پیازدار مورد توجه برای کاشت در این نوع باغچه ها نرگس است. که در کشور ما به خوبی رشد میکند. از هر کدام از دو نوع نرگس موجود (نرگس گل درشت زرد و نرگس شیراز) میتوانید استفاده کنید. کافیست یک بار کاشته شوند نا چند سال متوالی زیبایی خود را به باغچه اهدا کنند.
کلماتیس ها Clematis sp
این بوته های بالارونده با گلهای بنفش، قرمز و سفید نسبتا درشت میتواند زینت بخش قسمتی از باغ کلبه ای باشد. این گیاه که بومی اروپا و مناطق نسبتا سرد و مرطوب است نیاز به خاک غنی و مرطوب دارد. در همه طول تابستان دارای گل هستند و به خوبی از آلاچیق ها، نرده ها و پایهها بالا میروند و وقتی گلدار هستند زیبایی خیره کنندهای به محیط خود میدهند. این گیاهان در زمستان به هرس کردن نیاز دارند تا جوانه های گل قویتری در فصل رشد بعدی تولید کنند.
رزها .Rosa sp
انواع مختلفی از رزها وجود دارد، از رزهای خوشه ای (فلوری باندا) گرفته تا رزهای بالا رونده و گل رز بوته ای. لطافت این گل ها و تنوع رنگهای زیبا و عطر آنها برای یک باغ کلبهای ایده آل است. رزهای مینیاتور، ارقام قدیمی تر رز مثل گل رز معطر، رزهای هفت رنگ و نسترن ها و حتی رزهای باغچه ای هیبرید را میتوان برای این نوع سبک باغچه کاشت. آنها باید در محلی آفتابی و خاک غنی کاشته شوند. و به موقع گلهای پیر شده آنها را حذف، و به خوبی و به موقع باید هرس شوند.
دیگر گیاهان
گیاهان دیگر مناسب باغ کلبهای شامل گل انگشتانه .Digitalis sp، گل اشرفی Coreopsis، کتان Linum و کلاه مکزیکی Ratibida columnifera میتواند باشد. در این باغ ها میتوان در مخلوط کاشته شده، از گلهای یکساله، دارویی و یا حتی از بعضی سبزیجات خوراکی هم استفاده کرد..
در آْخر لازم است به چند نکته تکمیلی در کاشت این باغها اشاره شود. اول اینکه بیشتر گلهای یک ساله کاشته شده در این باغچه ها، مانند ناز، آهار، و یا اطلسی زادآوری طبیعی دارند. بدین معنی که یک بار که این گیاهان کاشته میشوند اغلب در فصلهای بعدی رشد، از بذر ریخته شده در سال قبل مجددا سبز شده و در باغچه حضور خواهند داشت.
دوم اینکه در این باغچه ها در طول فصل رشد گیاهان به تناوب به گل رفته و در هر زمانی از سال این باغچه ها ترکیب رنگی متفاوتی خواهند داشت. از این رو بهتر است به زمان گلدهی و طول دوره گلدهی گیاهان توجه دقیقتری شود، به طوری که از تنوع از گیاهان استفاده شود که در تمام طول سال این باغچه ها منظره زیبایی داشته باشند.
